Η συμπερίληψη συγκεκριμένων επιλογών φύλου στην πλατφόρμα του ΕΟΠΥΥ, αλλά και γενικότερα, δεν είναι ούτε «ιδεολογική μετάλλαξη», ούτε κάποιο περιστατικό που να βλάψει ή να βάλει σε κίνδυνο την υγεία των ασθενών. Είναι ένα ζήτημα συμπερίληψης που ο Αντώνης Σαμαράς επέλεξε να μετατρέψει σε πολιτική καταγγελία και ο Υπουργός Υγείας σε ένα βολικό «λάθος». Ανάμεσα σε αυτές τις δύο προσεγγίσεις χάθηκε όμως, το μόνο που θα έπρεπε να ενδιαφέρει μια σοβαρή Πολιτεία και που δεν είναι άλλο από τη θεσμική ευθύνη και ο σεβασμός των δικαιωμάτων όλων των πολιτών.
Αρχικά θα πρέπει να αναφέρουμε ότι, οι πολλαπλές επιλογές φύλου, στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΕΟΠΥΥ είναι δεν επηρεάζουν ούτε τη συνταγογράφηση, ούτε και την έγκριση ή τη χορήγηση φαρμάκων υψηλού κόστους, ούτε φυσικά και προκαλεί κάποια αποδεδειγμένη δυσμενή συνέπεια στους ασφαλισμένους ή ανασφάλιστους συμπολίτες μας. Δεν υπήρξε ασθενής που να στερήθηκε θεραπεία, επειδή στην οθόνη εμφανίστηκαν μία, δύο επιπλέον επιλογές στο πεδίο του φύλου. Υπήρχε απλά και μόνο ένα πιο συμπεριληπτικό πεδίο φύλου, μέσα σε ένα πληροφοριακό σύστημα.
Κι όμως, πάνω σε αυτό το πεδίο ο Αντώνης Σαμαράς επέλεξε να οικοδομήσει ολόκληρο το τρομοκρατικό πολιτικό του αφήγημα. Αυτό που έκανε για άλλη μία φορά, ήταν να παρουσιάσει τις πολλαπλές επιλογές φύλου ως απόδειξη μιας δήθεν απειλητικής «woke ατζέντας», που έχει εισχωρήσει στη δημόσια διοίκηση και στα σχολικά βιβλία, ως «συνειδητή κυβερνητική επιλογή» και ως μέρος μιας υποτιθέμενης ιδεολογικής μετάλλαξης του κυβερνώντος κόμματος. Η υπόθεση συνδέθηκε επικίνδυνα ακόμη και με το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας και με την ανάγκη προστασίας της οικογένειας από τον «επαναπροσδιορισμό» της. Το πρόβλημα όμως αυτής της επιχειρηματολογίας δεν είναι ότι ο κ. Σαμαράς διαφωνεί με τις πολιτικές συμπερίληψης, με τη νομική αναγνώριση ταυτοτήτων φύλου, την ισότητα στο γάμο, με άλλες νομοθεσίες με συγκεκριμένες διοικητικές πρακτικές ή ακόμη και με τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο η Πολιτεία επιλέγει να καταγράφει ορισμένα προσωπικά δεδομένα. Η δημοκρατία μας άλλωστε, προστατεύει αυτή τη δυνατότητα της πολιτικής διαφωνίας. Η διαφωνία αυτή όμως, δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την πολιτική στοχοποίηση ανθρώπων που ήδη βιώνουν στην καθημερινότητά τους διακρίσεις, αποκλεισμό κοινωνικό στιγματισμό και βία.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στη δημοκρατική πολιτική αντιπαράθεση και στην πολιτική εργαλειοποίηση μιας ευάλωτης κοινωνικής ομάδας. Η πρώτη αμφισβητεί πολιτικές επιλογές και επιχειρήματα, ενώ η δεύτερη κατασκευάζει έναν «κοινωνικό εχθρό» και τον χρησιμοποιεί ως σύμβολο για να κινητοποιήσει φόβο, αγανάκτηση και πολιτική συσπείρωση.
Άλλωστε μία λέξη όπως τη «woke» αρκεί για να δημιουργήσει έναν «ιδεολογικό εχθρό», μία «παγκόσμια απειλή», που θα μας βάλει στη Βουλή και θα μας κρατήσει στο προσκήνιο.
Η επίκληση, μάλιστα, του δημογραφικού προβλήματος σε αυτό το πλαίσιο είναι πολιτικά ακόμη πιο προβληματική και επικίνδυνη. Πράγματι, η χώρα μας αντιμετωπίζει σοβαρό δημογραφικό θέμα. Η αντιμετώπισή όμως του προβλήματος αυτού, δεν έχει καμία λογική ή επιστημονική σχέση με την ύπαρξη των επιλογών φύλου σε έγγραφα και πλατφόρμες. Η δημογραφική πολιτική, απαιτεί αρχικά στεγαστική πολιτική η οποία είναι μία πολιτική «φάντασμα», θέλει πραγματική οικονομική στήριξη των νέων ατόμων η οποία είναι μηδενική, ανεμπόδιστη πρόσβαση σε δωρεάν παιδικούς σταθμούς, εργασιακή πραγματική ασφάλεια, πολιτικές γονεϊκότητας, αξιοπρεπείς μισθούς οι οποίοι όχι μόνο δεν υπάρχουν αλλά είναι μισθοί πείνας και ένα κοινωνικό κράτος που να επιτρέπει στους ανθρώπους να δημιουργούν οικογένεια χωρίς να οδηγούνται στην οικονομική εξάντληση, που αυτό το κοινωνικό κράτος με τη χώρα μας σήμερα δεν έχει καμία σχέση. Το να συνδέεται λοιπόν η υπογεννητικότητα με την αναγνώριση της ύπαρξης ανθρώπων που δεν εντάσσονται στο παραδοσιακό δίπολο φύλου, είναι ξεκάθαρη ρητορική μίσους και όχι δημογραφική πολιτική.
Από την άλλη πλευρά, έχουμε την αντίδραση του Υπουργού Υγείας, Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος έσπευσε να δηλώσει δημόσια ότι επρόκειτο για «λάθος» το οποίο διορθώθηκε. Σε πρώτη ανάγνωση, η τοποθέτηση αυτή μπορεί να φαίνεται απλώς ως η αυτονόητη διαχείριση ενός τεχνικού ζητήματος. Στην πραγματικότητα όμως, όταν ο υπουργός επιλέγει να περιγράψει δημόσια την υπόθεση αποκλειστικά με όρους «λάθους» και «διόρθωσης», δημιουργείται ένα πολύ πιο σοβαρό πολιτικό πρόβλημα και κυρίως όταν το αντικείμενο της αντιπαράθεσης αφορά την ορατότητα και κυρίως τη συμπερίληψη των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Η ύπαρξη των ΛΟΑΤΚΙ+ συνανθρώπων μας δεν είναι λάθος ούτε και η συμπερίληψή τους στη δημόσια διοίκηση μπορεί να χαρακτηριστεί ως λάθος, το οποίο πρέπει να «διορθωθεί».
Όταν ένας υπουργός, ο όποιος υπουργός, εκφράζεται δημόσια, δεν μιλά ούτε ως απλός ιδιώτης, ούτε ως σχολιαστής μιας τηλεοπτικής αντιπαράθεσης. Μιλά ως εκπρόσωπος της Πολιτείας και ως πολιτικός προϊστάμενος ενός κρίσιμου τομέα δημόσιας εξουσίας. Όταν δε, το αντικείμενο της δημόσιας συζήτησης αφορά μια κοινωνική ομάδα που έχει υποστεί επί δεκαετίες θεσμικό αποκλεισμό, κοινωνικό στιγματισμό και βία, οι λέξεις ενός υπουργού έχουν και πολιτικό, αλλά και θεσμικό βάρος. Και σαφέστατα θα πρέπει να δοθούν εξηγήσεις. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης του δημοκρατικού τόξου, αυτό δεν πρέπει να το αφήσουν να πέσει στο πάτωμα, έτσι, ελαφρά τη καρδία.
Η Πολιτεία οφείλει να προστατεύει τους πιο ευάλωτους πολίτες της και όχι να τους αφήνει να μετατρέπονται σε αντικείμενο πολιτικών αντιπαραθέσεων του καφενέ.
Υπάρχει, όμως και ένα άλλο σημείο που πρέπει να αναφέρουμε. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, στην οποία θέλουμε να είμαστε μέλη, έχει δημιουργήσει ένα ευρύ θεσμικό πλαίσιο για την ισότητα, την απαγόρευση των διακρίσεων, την προστασία από την έμφυλη βία και την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στο ψηφιακό περιβάλλον. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2065 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών και την τροποποίηση της Οδηγίας 2000/31/ΕΚ- Digital Services Act, αποτελεί το βασικό ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες και τις ευθύνες των πλατφορμών. Να θυμίσω βέβαια και στον κ. Σαμαρά και στον κ. Γεωργιάδη, πως ο πιο πάνω Κανονισμός είναι δεσμευτικός και άμεσα εφαρμοστέος σε όλα τα κράτη μέλη. Και για να μην πουν κάποιοι ότι λέω αρλούμπες, να διευκρινίσω πως, δεν εννοώ ότι η Οδηγία DSA επιβάλλει κάποιες συγκεκριμένες επιλογές στο πεδίο του φύλου, αλλά ότι η χώρα μας επιβάλλεται να εφαρμόζει ένα ευρωπαϊκό ψηφιακό κεκτημένο, στο οποίο η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των συνανθρώπων μας, χωρίς καμία διάκριση, αποτελεί ρητό στόχο.
Το πιο σοβαρό σε όλη την υπόθεση όμως είναι ότι σε μια χρονική προεκλογική περίοδο πολιτικών αντιπαραθέσεων, τα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα κινδυνεύουν να μετατραπούν για ακόμη μία φορά σε έυκολο και εύχρηστο πολιτικό εργαλείο. Η ταυτότητα φύλου, ο σεξουαλικός προσανατολισμός και η έννοια της οικογένειας ξεστομίζονται αβίαστα για την παραγωγή φόβου, αγανάκτησης και πολιτικής συσπείρωσης. Ξέρετε, είναι πολύ πιο εύκολο να παρουσιαστεί μια πληθυσμιακή ομάδα ως σύμβολο μιας υποτιθέμενης «ιδεολογικής επίθεσης» από το να αντιμετωπιστούν τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας. Και βέβαια όλο αυτό το κάνει ακόμη ευκολότερο, όταν το αντικείμενο της επίθεσης δεν έχει τη δυνατότητα να απαντήσει με την ίδια πολιτική ισχύ.
Τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα έχουν βιώσει και εξακολουθούν να βιώνουν βία, αποκλεισμούς, εκφοβισμό, διακρίσεις και κοινωνική απαξίωση, σε όλο το φάσμα της ιδιωτικής και κοινωνικής τους ζωής.
Δεν μπορεί μία τέτοια ομάδα ανθρώπων λοιπόν, να χρησιμοποιείται ξανά και ξανά ως υλικό ενός προεκλογικού πολέμου.
Δεν μπορεί η ύπαρξή των ΛΟΑΤΚΙ+, η ταυτοτική τους υπόσταση, να παρουσιάζεται ως «μετάλλαξη» της κοινωνίας, ως απειλή για την οικογένεια ή ως σύμπτωμα μιας δήθεν παρακμής.
Δεν μπορεί η πολιτική τους ύπαρξη να περιορίζεται στο εάν ένας πολιτικός θα τους χρησιμοποιήσει ως στόχο και ένας άλλος ως αφορμή για να απαντήσει στον πρώτο.
Τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα δεν είναι το πεδίο πάνω στο οποίο θα δοκιμάζεται κάθε φορά η πολιτική αντοχή των κομμάτων. Δεν είναι εκλογικό εργαλείο, και δεν είναι «ατζέντα» που κάποιοι πολιτικοί μπορούν να ανεβάζουν ή να κατεβάζουν ανάλογα με τις εκλογικές τους ανάγκες.
Τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα είναι πολίτες που θα έπρεπε να έχουν ίση αξία, ίση αξιοπρέπεια και ίσα δικαιώματα, με τους υπόλοιπους πολίτες και μια Πολιτεία που διεκδικεί τον χαρακτηρισμό μίας ευνομούμενης ευρωπαϊκής χώρας, οφείλει να τα αντιμετωπίζει ακριβώς έτσι.
Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη
