Τρανς ορατότητα σε εποχές θεσμικής οπισθοδρόμησης

 

Η Διεθνής Ημέρα Τρανς Ορατότητας – TDoV, που τιμάται κάθε χρόνο στις 31 Μαρτίου σε όλο τον κόσμο, είναι μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε το 2009 προς τιμήν των αγώνων της τρανς ακτιβίστριας Rachel Crandall και αποτελεί μια κρίσιμη υπενθύμιση, ότι τα τρανς άτομα εξακολουθούν να μην απολαμβάνουν ισότιμα τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που θεωρούνται αυτονόητες για τους υπόλοιπους πολίτες.

Σε θεσμικό αλλά και κοινωνικό επίπεδο, συνεχίζουν να βιώνουν στίγμα, προκατάληψη, περιθωριοποίηση και ένα πλέγμα διακρίσεων και αποκλεισμών λόγω της ταυτότητας ή της έκφρασης φύλου τους. Και αυτή η πραγματικότητα δεν είναι ούτε τυχαία, ούτε και ουδέτερη, είναι βαθιά πολιτική.

Την ίδια στιγμή, καταγράφεται διεθνώς μια ανησυχητική οπισθοχώρηση στα τρανς και ευρύτερα ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιώματα. Η αμφισβήτηση του δικαιώματος στον αυτοπροσδιορισμό, η επαναφορά βιολογικών και περιοριστικών ορισμών του φύλου και η κανονικοποίηση της ρητορικής μίσους συνθέτουν ένα επικίνδυνο περιβάλλον, γενικότερα για τα ανθρώπινα/ατομικά δικαιώματα.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι αυτή η οπισθοχώρηση δεν περιορίζεται μόνο σε κρατικές πολιτικές ή θεσμούς, αλλά διαπερνά πλέον και τμήματα του ίδιου του φεμινιστικού κινήματος. Όταν η ύπαρξη των τρανς ατόμων τίθεται υπό αμφισβήτηση, όταν το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό υπονομεύεται και όταν αναπαράγονται στερεότυπα και αποκλεισμοί, τότε δεν μιλάμε για φεμινισμό, αλλά για μία αποδόμηση των ίδιων των αρχών της ισότητας και της ελευθερίας που πρεσβεύει.

Παράλληλα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις, όπως η απόφαση της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής να αποκλείσει τα τρανς και τα ίντερσεξ άτομα από τα γυναικεία αγωνίσματα, μέσω της επιβολής αυστηρών βιολογικών και γενετικών κριτηρίων. Μια απόφαση που δεν διασφαλίζει τη δικαιοσύνη στον αθλητισμό, αλλά επαναφέρει έναν επικίνδυνο βιολογικό καθορισμό του φύλου, εγείροντας σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με τις αρχές της μη διάκρισης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Οι εξελίξεις αυτές δεν είναι μεμονωμένες. Αντιθέτως, εντάσσονται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο αναδίπλωσης, όπου τα ανθρώπινα/ατομικά δικαιώματα τίθενται υπό αίρεση και η ισότητα μετατρέπεται σε διαπραγματεύσιμη έννοια.

Με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Τρανς Ορατότητας, καλείται για ακόμη μία φορά η Πολιτεία να προχωρήσει άμεσα στην άρση των αποκλεισμών και στη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για την κάλυψη των διεκδικήσεων της τρανς κοινότητας:

1.Η διαδικασία της νομικής αναγνώρισης ταυτότητας φύλου (Ν. 4491/2017) να καταστεί εξωδικαστική, με πλήρη σεβασμό στον αυτοπροσδιορισμό των τρανς προσώπων. Να προβλεφθεί η αναγνώριση των τρανς γονέων στις ληξιαρχικές πράξεις των παιδιών τους βάσει της ταυτότητας φύλου τους, ελεύθερη πρόσβαση στη διαδικασία χωρίς ηλικιακά όρια, η ρητή δυνατότητα κενής καταχώρισης φύλου για τα μη δυαδικά πρόσωπα, καθώς και πρόβλεψη για τρανς άτομα με προσφυγικό προφίλ.

2.Η πλήρης ενσωμάτωση της απόφασης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ICD-11), η αποψυχιατρικοποίηση και αποπαθολογικοποίηση της ταυτότητας φύλου και η διασφάλιση καθολικής πρόσβασης των τρανς ατόμων στο σύστημα υγείας χωρίς διακρίσεις. Η πλήρης ασφαλιστική κάλυψη των διαδικασιών επαναπροσδιορισμού φύλου και η ισότιμη πρόσβαση στην αναδοχή, τεκνοθεσία και υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

3.Η τροποποίηση του Άρθρου 62 του ν. 4931/2022 ώστε να απαγορεύονται ρητά όλες οι πρακτικές «μεταστροφής», τόσο από επαγγελματίες όσο και από μη επαγγελματίες, καθώς και η ενίσχυση της προστασίας από διακρίσεις στον χώρο της υγείας μέσω του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας.

4.Η ενίσχυση του πλαισίου αντιμετώπισης της ρητορικής μίσους, ιδίως όταν αυτή εκπορεύεται από δημόσια πρόσωπα, η προστασία των υπερασπιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ρητή απαγόρευση ρητορικής μίσους στο πλαίσιο της Βουλής και η νομική αναγνώριση της γυναικοκτονίας.

5.Η ανάπτυξη εκπαιδευτικών πολιτικών και προγραμμάτων κατά των διακρίσεων σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης, με στόχο την καλλιέργεια κουλτούρας ισότητας και συμπερίληψης.

6.Η ένταξη των τρανς ατόμων στα ειδικά βοηθήματα ευάλωτων ομάδων της ΔΥΠΑ και η θέσπιση ειδικού επιδόματος για τρανς άτομα άνω των 50 ετών.

7.Η αναθεώρηση του νόμου 2734/1999 για την εργασία στο σεξ, με στόχο την πλήρη κατοχύρωση εργασιακών, ασφαλιστικών και προνοιακών δικαιωμάτων και την ουσιαστική προστασία από διακρίσεις.

8.Η θεσμική συνεργασία των αρμόδιων Υπουργείων με ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεις και εξειδικευμένα άτομα/εμπειρογνώμονες, για την ανάπτυξη συμπεριληπτικών πολιτικών.

Τέλος, δεν θα μπορούσα να μη θίξω το θέμα της αύξησης της ρητορικής μίσους και των τρανσφοβικών επιθέσεων, καθώς και την προσπάθεια νομιμοποίησής τους μέσω της επίκλησης της «ελευθερίας λόγου».

Το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό είναι θεμελιώδες ανθρώπινο/ατομικό δικαίωμα. Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι α λα καρτ και δεν διχοτομούνται. Όσο μιλάμε για αυτά χωρίς διαθεματικότητα και χωρίς συμπερίληψη, τόσο αποδυναμώνουμε τα ίδια τους τα θεμέλια. Και όταν αυτό συμβαίνει σε μια εποχή όπου η ακροδεξιά ρητορική και ο τραμπισμός κερδίζουν έδαφος, τότε δεν διακυβεύονται μόνο τα δικαιώματα των τρανς ατόμων, διακυβεύεται η ίδια η δημοκρατία μας.

Γιατί η ορατότητα είναι δικαίωμα. Και χωρίς δικαιώματα, δεν υπάρχει δημοκρατία!

Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Antivirus

Τα ανθρώπινα και ατομικά μας δικαιώματα δεν χρειάζονται την αισθητική έγκριση κανενός

Υπάρχει μια ολοένα και πιο ανησυχητική τάση σε μερίδα τηλεοπτικών πάνελ, ανά τακτά διαστήματα, να επιστρατεύουν τη ρητορική μίσους απέναντι σε ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπους ως εργαλείο τηλεθέασης. Δεν πρόκειται για καμία «άποψη» ούτε για «ελευθερία του λόγου», αλλά για μια συνειδητή επιλογή, στο να μετατρέπεται η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η ταυτοτική υπόσταση των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων σε αντικείμενο δημόσιας κατανάλωσης. Σε τηλεοπτικές κρεατομηχανές όπως το «Το Πρωινό», του ΑΝΤ1, βλέπουμε επανειλημμένα να φιλοξενούνται τοποθετήσεις που δεν συμβάλλουν στον διάλογο, αλλά αναπαράγουν στερεότυπα, φόβο και κοινωνικό αυτοματισμό. Όταν δε πρόσωπα όπως η Δέσποινα Καμπούρη επιλέγουν να χτίσουν παρουσία μέσα από τη στοχοποίηση, το πρόβλημα τότε παύει να είναι προσωπικό. Είναι βαθιά πολιτικό και κοινωνικό.

Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, από τα βασικά.

Αρχικά, δεν μιλάμε για «Gay Pride», αλλά για Pride ή Φεστιβάλ ΛΟΑΤΚΙ+ Υπερηφάνειας.  Και αυτή η λεπτομέρεια δεν είναι καθόλου αθώα. Όταν περιορίζεις ένα πολυσύνθετο κίνημα σε μια μονοδιάστατη ταυτότητα, αναπαράγεις τον ίδιο τον αποκλεισμό που υποτίθεται ότι σχολιάζεις. Το Pride αφορά όλο το φάσμα των ΛΟΑΤΚΙ+ προσώπων που ιστορικά τέθηκαν στο περιθώριο.

Η επίκληση της «υπερβολής» ως προβλήματος. δεν είναι καινούργια, είναι η πιο παλιά και φθαρμένη γραμμή άμυνας μιας κοινωνίας που θέλει την όποια διαφορετικότητα αόρατη, σιωπηλή και «ευπρεπή». Μόνο που το Pride δεν γεννήθηκε για να είναι «ευπρεπές». Γεννήθηκε ως αντίδραση στη βία, στην καταστολή, στη συστηματική παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων. Και σε νομικό επίπεδο, αυτή ακριβώς η ορατότητα είναι που ενεργοποιεί το δίκαιο, καθώς  χωρίς ορατότητα δεν υπάρχει αναγνώριση και χωρίς αναγνώριση δεν υπάρχει προστασία.

Το επιχείρημα ότι «δεν μεταφέρεται σωστά το μήνυμα», μεταθέτει την ευθύνη από τη διάκριση στον τρόπο που την καταγγέλλεις. Τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν υπόκεινται σε αισθητική αξιολόγηση. Δεν χρειάζεται να είναι «βολικά» ή «τηλεοπτικά αποδεκτά» για να είναι έγκυρα. Αν λοιπόν το μήνυμα δεν φτάνει, το πρόβλημα δεν είναι το Pride, αλλά η κοινωνική άρνηση του να αναγνωρίσει ισότιμα όλα τα πρόσωπα. Όσο για την ειρωνεία περί «ψηλοτάκουνων», η ενόχληση δεν αφορά σε καμία περίπτωση το παπούτσι, αλλά το γεγονός ότι κάποια άτομα αρνούνται να συμμορφωθούν με τα έμφυλα στερεότυπα. Και αυτό είναι κατεξοχήν πολιτικό. Το σώμα, η έκφραση φύλου και η δημόσια παρουσία αποτελούν πεδία δικαιωμάτων που προστατεύονται από το συνταγματικό, ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο. Η αποδόμηση των στερεοτύπων δεν είναι «καρναβάλι», είναι πράξη αντίστασης.

Το επιχείρημα «αν δεν φτάνει σε μένα, δεν θα φτάσει στην κοινωνία» αποκαλύπτει μια βαθιά πατερναλιστική λογική, ότι το μέτρο της ορθότητας είναι η άνεση της πλειοψηφίας. Μόνο που το Pride δεν υπάρχει για να επιβεβαιώνει την άνεση κανενός. Αντίθετα, συνεχίζει να υπάρχει για να δίνει χώρο σε αυτά τα άτομα που δεν είχαν ποτέ. Και συχνά, η ενόχληση που προκαλεί είναι η απόδειξη ότι διαταράσσει μια κανονικότητα που βασίζεται στον αποκλεισμό. Ναι, ο αγώνας είναι καθημερινός 365 μέρες το χρόνο. Αλλά χωρίς το Pride δεν θα υπήρχε ούτε το νομικό, ούτε το πολιτικό πλαίσιο που σήμερα κάποιοι επικαλούνται επιλεκτικά. Τα δικαιώματα δεν κατακτήθηκαν με «ευπρέπεια», αλλά με ορατότητα, σύγκρουση και διεκδίκηση.

Και μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο, επανέρχεται διαρκώς και το επιχείρημα της «αισθητικής». Μια φαινομενικά «ουδέτερη» θέση, που στην πραγματικότητα συνιστά ωμή ρατσιστική παραδοχή. Όταν η ίδια η ύπαρξη ενός ανθρώπου χαρακτηρίζεται ως «αισθητικά ενοχλητική», τότε δεν μιλάμε για άποψη, αλλά για αποκλεισμό από τον δημόσιο χώρο. Πρόκειται για μια ΛΟΑΤΚΙ+φοβική στάση που βαφτίζει τον ρατσισμό «γούστο», με στόχο να φιμώσει την ορατότητα και, τελικά, τα ίδια τα ανθρώπινα δικαιώματα. Γιατί το επόμενο βήμα αυτής της «λογικής» είναι σαφές, «εφόσον δεν μας αρέσετε αισθητικά», τότε δεν πρέπει να είστε ορατά. Και για να μην είστε ορατά, δεν πρέπει να υπάρχετε στον δημόσιο χώρο.

Και βέβαια, αυτή η ρητορική κλείνει σχεδόν πάντα με το γνωστό επιχείρημα «δεν είμαστε ρατσιστές, την άποψή μας λέμε, ελευθερία του λόγου δεν ζητάτε;». Μόνο που ξεχνάνε ότι η ελευθερία του λόγου δεν είναι ασπίδα για τον ρατσισμό. Δεν προστατεύει τη ρητορική μίσους, ούτε νομιμοποιεί την προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Σε κάθε σύγχρονο κράτος δικαίου, η ελευθερία της έκφρασης συνυπάρχει με την αρχή της μη διάκρισης, δεν την ακυρώνει.

Η ρητορική μίσους, είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομείται η βία. Είναι αυτό που κάνει έναν άνθρωπο να νιώθει ότι η κοινωνία τον απορρίπτει. Και εδώ η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο τα πρόσωπα που την εκφέρουν, αλλά και τα μέσα που τους δίνουν βήμα. Είναι επιλογή το τι προβάλλεις, πως το πλαισιώνεις και μέχρι πού επιτρέπεις να φτάσει ο δημόσιος λόγος.

Αν κάποιοι θεωρούν ότι θα παραμείνουν επίκαιροι επενδύοντας στο μίσος, κάνουν λάθος. Η κοινωνία, παρά όλες τις αντιφάσεις της, προχωρά. Και μαζί της προχωρά και η απαίτηση για περισσότερο σεβασμό, ισότητα, δικαιώματα και αξιοπρέπεια για κάθε άνθρωπο, χωρίς εξαιρέσεις.

Το Pride δεν είναι το πρόβλημα, είναι η απάντηση σε ένα πρόβλημα που κάποιοι επιμένουν να αναπαράγουν. Και όσο αυτό το πρόβλημα υπάρχει, θα υπάρχει και το Pride, όχι πιο «ήσυχο», αλλά όσο πιο δυναμικό χρειάζεται για να ακούγεται!

Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Antivirus

Απόφαση-ορόσημο του ΔΕΕ. Απαιτεί νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου σε όλα τα κράτη μέλη

Μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση σηματοδοτεί η ιστορικής σημασίας Απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) στην υπόθεση C-43/24 Shipova.

Με την απόφασή του, το Δικαστήριο κατέστησε σαφές ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ οφείλουν να διαθέτουν λειτουργικές διαδικασίες νομικής αναγνώρισης ταυτότητας φύλου, ιδίως όταν η απουσία τους παρεμποδίζει την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής των πολιτών της Ένωσης.

Αυτή η απόφαση αποτελεί ένα ακόμη βήμα στην προστασία των δικαιωμάτων των τρανς προσώπων στο ευρωπαϊκό δίκαιο και συνδέει ευθέως τη νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου με την αποτελεσματική άσκηση θεμελιωδών δικαιωμάτων που απορρέουν από τις Συνθήκες και τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ΔΕΕ, κλήθηκε να εξετάσει εάν η άρνηση ενός κράτους-μέλους να αναγνωρίσει νομικά την ταυτότητα φύλου πολίτη του, το οποίο πρόσωπο έχει ασκήσει το δικαίωμα μετακίνησης και διαμονής σε άλλο κράτος-μέλος, συνάδει με το δίκαιο της Ένωσης.

Στην απόφασή του το ΔΕΕ τόνισε, ότι το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής των πολιτών της ΕΕ, όπως κατοχυρώνεται μέσα από το Άρθρο 21 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορεί να παρακωλύεται ουσιαστικά όταν τα επίσημα έγγραφα ενός προσώπου δεν αντιστοιχούν στην ταυτότητα φύλου του.

Τα ταυτοτικά έγγραφα και τα διαβατήρια αποτελούν βασικό εργαλείο άσκησης της ευρωπαϊκής ιθαγένειας. Η ασυμφωνία μεταξύ της ταυτότητας φύλου ενός προσώπου και των στοιχείων που καταγράφονται στα ληξιαρχικά μητρώα και στα επίσημα δημόσια έγγραφα μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές δυσχέρειες σε καθημερινές καταστάσεις: από ελέγχους ταυτότητας και διασυνοριακές μετακινήσεις μέχρι συναλλαγές, πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας ή την ένταξη στην αγορά εργασίας.

Για τον λόγο αυτό, το Δικαστήριο έκρινε ότι τα κράτη-μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν τη δυνατότητα νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου, προκειμένου οι πολίτες τους να μπορούν να αποκτούν ταυτοτικά έγγραφα, βάση στον αυτοπροσδιορισμό του κάθε ατόμου, που ανταποκρίνονται στην πραγματική του ταυτότητα.

Η απόφαση αυτή, δεν περιορίζεται στο ζήτημα της ελεύθερης κυκλοφορίας. Το ΔΕΕ συνδέει ρητά την αναγνώριση της ταυτότητας φύλου με το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, όπως κατοχυρώνεται στο Άρθρο 7 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.

Επίσης, το ΔΕΕ υπενθυμίζει σοφά, τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σύμφωνα με την οποία τα κράτη έχουν θετική υποχρέωση να παρέχουν γρήγορες, διαφανείς και προσβάσιμες διαδικασίες νομικής αναγνώρισης ταυτότητας φύλου.

Σημαντική είναι και η επισήμανση του Δικαστηρίου ότι η ανοχή σε διακρίσεις που βασίζονται στη διαφορά μεταξύ «βιολογικού φύλου" και «κοινωνικού φύλου" της ταυτότητας φύλου δηλαδή, θα συνιστούσε παραβίαση της αξιοπρέπειας και της ελευθερίας των τρανς προσώπων.

Με αυτό τον τρόπο το Δικαστήριο εντάσσει την ταυτότητα φύλου στο ευρύτερο πλαίσιο προστασίας της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και της προσωπικής αυτονομίας, αξίες που βρίσκονται στον πυρήνα του ευρωπαϊκού νομικού πολιτισμού.

Η υπόθεση ξεκίνησε από μία τρανς γυναίκα βουλγαρικής καταγωγής, η οποία ζει στην Ιταλία.

Για σχεδόν μία δεκαετία τα βουλγαρικά δικαστήρια αρνούνταν να αναγνωρίσουν το φύλο και το όνομά της στα επίσημα έγγραφα.

Η άρνηση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο θεσμικό πλαίσιο στη Βουλγαρία, το οποίο κατέστη ακόμη πιο περιοριστικό μετά την ερμηνευτική απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου της χώρας το 2023, σύμφωνα με την οποία τα βουλγαρικά δικαστήρια δεν μπορούν να εγκρίνουν καμία διόρθωση καταχωρισμένου φύλου, ονόματος ή προσωπικού αριθμού ταυτότητας στα ληξιαρχικά μητρώα.

Η πρακτική αυτή δημιούργησε μια de facto γενική απαγόρευση της νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι μια τέτοια κατάσταση δεν είναι συμβατή με το δίκαιο της Ένωσης και υπογράμμισε ότι τα εθνικά δικαστήρια πρέπει να παραμερίζουν εθνικές διατάξεις ή ερμηνείες που αντιβαίνουν στο ευρωπαϊκό δίκαιο.

Η σημασία της απόφασης υπερβαίνει την ατομική υπόθεση. Σήμερα, σε ορισμένα κράτη-μέλη, όπως η Ουγγαρία, η Βουλγαρία και η Σλοβακία, η νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου έχει καταστεί εξαιρετικά δύσκολη ή πρακτικά αδύνατη.

Το Δικαστήριο αποσαφηνίζει ότι η πλήρης απουσία τέτοιας διαδικασίας είναι ασύμβατη με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως όταν επηρεάζει την άσκηση θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Η απόφαση ενισχύει έτσι τη θέση ότι η νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου δεν αποτελεί απλώς διοικητική διαδικασία, αλλά βασική προϋπόθεση για την ισότιμη συμμετοχή των τρανς προσώπων στην κοινωνική και επαγγελματική ζωή.

Η απόφαση της υπόθεσης C-43/24 Shipova, υπενθυμίζει ότι η ευρωπαϊκή ενοποίηση συνδέεται άρρηκτα με την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Και ιδιαίτερα σήμερα, σε μια περίοδο όπου τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ προσώπων αμφισβητούνται, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επαναβεβαιώνει ότι η ισότητα και η ελευθερία της προσωπικής ταυτότητας αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ευρωπαϊκού νομικού κεκτημένου.

Το μήνυμα του ευρωπαϊκού δικαίου είναι σαφές, η ισότητα και ο σεβασμός της ταυτοτικής υπόστασης ενός συνανθρώπου μας, δεν μπορούν να τελούν υπό αίρεση.

Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη

*Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο Diversity News 

Καμία δημοκρατία χωρίς πραγματική ισότητα φύλων

8 Μαρτίου – Διεθνής Ημέρα για τα Δικαιώματα των Γυναικών: Η ισότητα των φύλων, είναι ζήτημα δημοκρατίας, δικαιοσύνης και κατανομής εξουσίας.

Αναμφίβολα τις τελευταίες δεκαετίες έχουν γίνει σημαντικές κατακτήσεις, όμως οι γυναίκες, οι θηλυκότητες γενικότερα, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ανισότητες στην πρόσβαση στην εξουσία, στην εργασία, στην οικονομική αυτονομία και στη λήψη αποφάσεων. Ταυτόχρονα, τόσο στις παγκόσμιες, όσο και στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, παρατηρούμε μια ανησυχητική οπισθοδρόμηση. Περιορισμούς στα αναπαραγωγικά δικαιώματα, αύξηση της έμφυλης βίας και ενίσχυση ρητορικών που επιχειρούν να επαναφέρουν παρωχημένα στερεότυπα για τον ρόλο των φύλων.

Η συζήτηση για την ισότητα, όμως, δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στις γυναίκες ως μια ενιαία κατηγορία. Η πραγματική ισότητα προϋποθέτει την αναγνώριση και τη συμπερίληψη όλων των προσώπων που βιώνουν διακρίσεις, αποκλεισμούς ή και βία που έχουν έμφυλη καταγωγή. Τα τρανς/φυλοδιαφορετικά άτομα συχνά βρίσκονται αντιμέτωπα με πολλαπλές και διασταυρούμενες μορφές διακρίσεων σε όλο το φάσμα της κοινωνικής ή ιδιωτικής τους ζωής, στην εκπαίδευση, στην εργασία, στην υγεία, ακόμα και στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη. Μια κοινωνία λοιπόν που επιδιώκει ουσιαστική ισότητα δεν μπορεί να αφήνει κανένα άτομο πίσω.

Η ενδυνάμωση των γυναικών, των κοριτσιών, θηλυκοτήτων, αλλά και γενικότερα κάθε ατόμου που βάλλεται από έμφυλες ανισότητες και βία, αποτελεί επένδυση για ολόκληρη την κοινωνία.

Όταν τα άτομα αυτά συμμετέχουν ισότιμα στην πολιτική, στην οικονομία και στη δημόσια ζωή, οι θεσμοί γίνονται πιο αντιπροσωπευτικοί, οι κοινωνίες πιο ανθεκτικές και οι αποφάσεις σαφώς πιο δίκαιες.

Αυτό σημαίνει συγκεκριμένες πολιτικές επιλογές, όπως:

• Ενίσχυση της παρουσίας των γυναικών/θηλυκοτήτων στα κέντρα λήψης αποφάσεων,
• Εξάλειψη των νομικών και θεσμικών διακρίσεων και μηδενική ανοχή στη βία με βάση το φύλο,
• Ελεύθερη και ανεμπόδιστη πρόσβαση όλων των ατόμων στην εκπαίδευση, την υγεία και την οικονομική ανεξαρτησία, και
• Πολιτικές που αναγνωρίζουν και προστατεύουν τα δικαιώματα των τρανς και γενικότερα φυλοδιαφορετικών προσώπων, όπως των μη δυαδικών ατόμων.

Η ισότητα των φύλων είναι ζήτημα δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Και κάθε φορά που η αξιοπρέπεια μιας γυναίκας ή ενός τρανς/φυλοφιαφορετικού ατόμου υπονομεύεται, δεν περιορίζεται μόνο η δική του ελευθερία. αλλά η ελευθερία όλων μας.

Ένας πιο ισότιμος κόσμος δεν είναι μόνο πιο δίκαιος, είναι και πιο δημοκρατικός, πιο ασφαλής και πιο βιώσιμος για κάθε άτομο!

Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη