Αυτή είναι μία ερώτηση που δεν σας κρύβω ότι μου την έχουν κάνει αρκετές φορές.
«Και τώρα που δεν θα κάνεις οικογένεια και δεν θα αποκτήσεις παιδιά, ποιος θα σε φροντίζει όταν γεράσεις;»
Ως τρανς γυναίκα, έχω συνηθίσει να ακούω ερωτήσεις που στην πραγματικότητα δεν είναι ακριβώς ερωτήσεις, αλλά πεποιθήσεις μεταμφιεσμένες σε ερωτήματα. Είναι συμπεράσματα που κάποιοι έχουν βγάλει ήδη για τη δική μου ζωή, πριν καν με γνωρίσουν καλά ή με ακούσουν.
Παλαιότερα η φράση αυτή με θύμωνε, με νευρίαζε. Σήμερα όμως, περισσότερο με κάνει να σκέφτομαι.
Πίσω της κρύβονται πολλά περισσότερα από μια ανησυχία ή ένα νοιάξιμο που μπορεί να έχει κάποιος για μένα και για τα γεράματα μου. Πίσω της αρχικά κρύβεται η πεποίθηση ότι τα παιδιά είναι μια εγγύηση φροντίδας, ότι η αξία μιας ζωής σχετίζεται με τη γονεϊκότητα, αλλά και ότι μια τρανς γυναίκα, ένα τρανς πρόσωπο γενικότερα δεν μπορεί ή δεν πρόκειται να δημιουργήσει οικογένεια.
Και πολλές φορές βέβαια πίσω από όλα αυτά, κρύβεται μια μορφή καλά κεκαλυμμένης τρανσφοβίας, που περνά απαρατήρητη ακόμη και από τους ίδιους τους ανθρώπους που την εκφράζουν.
Αναρωτιέμαι πάντα γιατί θεωρούμε τόσο αυτονόητο ότι τα παιδιά θα φροντίσουν τους γονείς τους στα γηρατειά. Θέλετε λίγο να αναρωτηθούμε, πόσα ηλικιωμένα άτομα ζουν μόνα τους ενώ έχουν παιδιά; Πόσοι συνάνθρωποι μας βρίσκονται σε δομές φροντίδας ενώ έχουν οικογένεια, αλλά και πόσοι γονείς βλέπουν τα παιδιά τους μόνο σε γιορτές και επετείους;
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη από ότι μας αρέσει να πιστεύουμε.
Δεν κάνουμε παιδιά για να έχουμε κάποιον να μας δίνει ένα ποτήρι νερό και φαγητό όταν γεράσουμε ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να είναι αυτός ένας από τους λόγους που τα κάνουμε. Τα παιδιά δεν είναι το μελλοντικό νοσηλευτικό μας προσωπικό, αλλά άτομα με τις δικές τους ζωές, τις δικές τους επιλογές και το δικό τους δικαίωμα να ακολουθήσουν τον δρόμο τους.
Τι είναι όμως αυτό που φοβίζει πραγματικά κάποια άτομα όταν μου κάνουν αυτή την ερώτηση; Αυτό που πιστεύω είναι ότι πολλές φορές αυτή η ερώτηση δεν αφορά εμένα προσωπικά, αλλά τον φόβο και την ανασφάλεια για τη μοναξιά που νιώθει το άτομο που μου κάνει την ερώτηση.
Λίγο ή πολύ όλοι φοβόμαστε τη μοναξιά. Προσωπικά φοβάμαι περισσότερο το ότι θα πρέπει να εξαρτώμαι από άλλα άτομα, αλλά και την αρρώστια, τον πόνο. Φοβόμαστε ίσως ότι κάποια στιγμή θα χρειαστούμε βοήθεια και δεν θα υπάρχει κανείς δίπλα μας και κάπως έτσι ξεκινάμε να ψάχνουμε μια αίσθηση ασφάλειας.
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι υπάρχει ένας τρόπος να αποφύγουμε αυτή την αβεβαιότητα και ότι εάν αποκτήσουμε παιδιά, εξασφαλίσαμε και το μέλλον των γηρατειών μας. Η ζωή όμως μας έχει αποδείξει ότι δεν δίνει τέτοιες εγγυήσεις σε καμία και σε κανέναν.
Υπάρχει όμως κάτι ακόμη που με ενοχλεί σε αυτή την ερώτηση. Η δεδομένη παραδοχή ότι εγώ, ως τρανς γυναίκα, δεν πρόκειται να κάνω οικογένεια και ότι αυτό είναι ήδη προαποφασισμένο. Ότι η ζωή μου λόγω της ταυτοτικής μου υπόστασης, βρίσκεται αυτομάτως εκτός αυτού του πλαισίου. Αυτό λοιπόν είναι μία από τις πολλές μορφές της τρανσφοβίας.
Η τρανσφοβία ξέρετε, δεν εκφράζεται και δεν εξωτερικεύεται πάντα με προσβολές, με μίσος ή επιθετικότητα. Κάποιες φορές μπορεί να εκφράζεται και μέσα από τις υποθέσεις που κάνουμε για τα τρανς πρόσωπα. Όταν ας πούμε θεωρούμε αυτονόητο ότι ένα τρανς άτομο δεν μπορεί να είναι γονιός, όταν θεωρούμε αυτονόητο ότι δεν μπορεί να δημιουργήσει οικογένεια ή όταν αντιμετωπίζουμε την τρανς υπόσταση ως κάτι ασύμβατο με τη συντροφικότητα ή τη γονεϊκότητα.
Αυτά όλα είναι το αποτέλεσμα των στερεοτύπων, που έχουν ριζώσει αιώνες τώρα βαθιά μέσα στην κοινωνία.
Η πραγματικότητα όμως είναι τελείως διαφορετική. Σαφώς και υπάρχουν τρανς άνθρωποι που έχουν παιδιά ή και οικογένεια.
Και υπάρχουν φυσικά και τρανς άνθρωποι που επιλέγουν να μη γίνουν γονείς, όπως ακριβώς συμβαίνει και με πολλούς cis ανθρώπους. Η τρανς ταυτότητα δεν καθορίζει τη δυνατότητα ενός ανθρώπου να δημιουργήσει οικογένεια.
Η οικογένεια είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο, πολύ βαθύτερο. Για εμένα η οικογένεια δεν περιορίζεται μόνο σε βιολογικούς δεσμούς, είναι κάτι πολλά παραπάνω. Οικογένεια είναι οι άνθρωποι που στέκονται δίπλα σου όταν όλα καταρρέουν, εκείνοι που σε βλέπουν όπως πραγματικά είσαι, που σέβονται την ταυτότητά σου, την αλήθεια σου και που χαίρονται με τη χαρά σου και πονάνε με τον πόνο και τη λύπη σου.
Πολλά ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα γνωρίζουμε πολύ καλά τι σημαίνει να χτίζεις μία οικογένεια από την αρχή. Να δημιουργείς την οικογένεια που εσύ επιλέγεις, όχι απαραίτητα γιατί απορρίπτεις τη βιολογική σου οικογένεια, αλλά γιατί καταλαβαίνεις ότι αυτό που ονομάζουμε ως οικογένεια δεν έχει να κάνει μόνο με ένα DNA.
Σήμερα, όταν ακούω την ερώτηση «ποιος θα σε φροντίζει όταν γεράσεις;», δεν προσπαθώ πια να αποδείξω τίποτα.
Η απάντησή μου είναι απλή και μονολεκτική, «δεν ξέρω…», όπως και κανείς μας δεν ξέρει με σιγουριά να απαντήσει. Αυτό που ξέρω όμως με σιγουριά είναι ότι η οικογένεια δεν είναι ένας μόνο δρόμος. Υπάρχουν πολλοί δρόμοι προς αυτή και κανείς δεν έχει το δικαίωμα να αποφασίζει εκ των προτέρων ποιοι από αυτούς τους δρόμους είναι ανοιχτοί για να τους περπατήσουμε.
Άννα Απέργη Κωνσταντινίδη
🌿 Μία σκέψη πριν φύγεις
Πάρτην μαζί σου και άφησε την να σε συνοδεύσει λίγο ακόμη...
Κάθε άνθρωπος που συναντάμε, μας αφήνει ένα ίχνος. Άλλοι γίνονται ανάμνηση, άλλοι πληγή και άλλοι... σπίτι!
