Τα μαζικά αστυνομικά πογκρόμ που πραγματοποιήθηκαν στην Τουρκία εναντίον ΛΟΑΤΚΙ+ συνανθρώπων μας, ακτιβιστών, οργανώσεων και χώρων της κοινότητας, δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μια ακόμη εσωτερική αστυνομική επιχείρηση ή ως ζήτημα που αφορά αποκλειστικά την εφαρμογή του τουρκικού ποινικού δικαίου. Η στοχοποίηση 162 προσώπων, 9 οργανώσεων και 13 επιχειρήσεων σε 15 επαρχιακές πόλεις, με εφόδους σε σπίτια ακτιβιστών, σε γραφεία οργανώσεων και σε χώρους στους οποίους συνευρίσκεται η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, αποτελεί εξέλιξη που εγείρει σοβαρά ζητήματα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ελευθερίας της έκφρασης, ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, ειρηνικής συνάθροισης και φυσικά προστασίας των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι οι ίδιες οι τουρκικές αρχές, εντάσσουν αυτές τις απάνθρωπες επιχειρήσεις, στην πολιτική μίας υποτιθέμενης «προστασίας της οικογένειας», στο όνομα της λεγόμενης «Δεκαετία της Οικογένειας». Καμία προστασία της όποιας οικογένειας δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ιδεολογικό ή πολιτικό εργαλείο για την αστυνόμευση της ταυτότητας, της έκφρασης, της ιδιωτικής ζωής ή της συλλογικής δράσης μιας κοινωνικής ομάδας. Η επίκληση της «δημόσιας αιδούς», της «δημόσιας ηθικής», της «κοινωνικής τάξης» ή της «παραδοσιακής οικογένειας» δεν παρέχει στις κρατικές αρχές λευκή επιταγή για περιορισμό θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το ίδιο το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει καταστήσει σαφές ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να αποτρέπουν την κατάχρηση νομικών και διοικητικών διατάξεων περί δημόσιας υγείας, δημόσιας ηθικής και δημόσιας τάξης ως μέσο περιορισμού της ελευθερίας έκφρασης και της ειρηνικής συνάθροισης των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων.
Όμως, η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη θεσμική βαρύτητα, διότι δεν αφορά μόνο μεμονωμένα πρόσωπα, αλλά την ίδια την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών στο σύνολό της. Η Kaos GL, μία από τις πλέον γνωστές οργανώσεις υπεράσπισης των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων στην Τουρκία, ανακοίνωσε ότι περισσότερα από δέκα μέλη της συνελήφθησαν μετά από αστυνομικές έρευνες στις κατοικίες τους και ότι ερευνήθηκαν και τα γραφεία της οργάνωσης. Παράλληλα, λογαριασμοί της Kaos GL και άλλων οργανώσεων και ακτιβιστών, είχαν ήδη αποκλειστεί κατόπιν αιτήματος των αρχών. Η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το ευρύτερο περιβάλλον συρρίκνωσης του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών στην Τουρκία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη καταγράψει σοβαρή οπισθοδρόμηση σε ζητήματα δημοκρατικών προτύπων, κράτους δικαίου, ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και θεμελιωδών δικαιωμάτων, ενώ έχει επισημάνει ειδικά τη στοχοποίηση ΛΟΑΤΚΙ+ προσώπων, αλλά και τη συρρίκνωση του χώρου της κοινωνίας των πολιτών.
Το ζήτημα λοιπόν αφορά όλη την Ευρώπη και φυσικά και τη χώρα μας. Η Τουρκία είναι κράτος μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και δεσμεύεται από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η ελευθερία της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι, προστατεύονται αντίστοιχα από τα άρθρα 10 και 11 της Σύμβασης, ενώ η προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής κατοχυρώνεται στο άρθρο 8 και η απαγόρευση των διακρίσεων στο άρθρο 14. Οι συνδυασμένες κρατικές επιχειρήσεις εναντίον ανθρώπων λόγω της πραγματικής ή αντιλαμβανόμενης σύνδεσής τους με τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, συνεπώς πρέπει να εξεταστούν υπό το πρίσμα του ευρωπαϊκού δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και όχι απλώς μέσα από το εσωτερικό αφήγημα περί «προστασίας της οικογένειας».
Η Σύσταση CM/Rec(2010)5 της Επιτροπής Υπουργών, απαιτεί από τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι χωρίς διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου, να προστατεύουν τους υπερασπιστές των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων από εχθρότητα και επιθέσεις και να αποτρέπουν την κατάχρηση διατάξεων περί δημόσιας ηθικής και τάξης για τον περιορισμό της έκφρασης και της ειρηνικής συνάθροισης. Πρόκειται, επομένως, για συγκεκριμένες ευρωπαϊκές υποχρεώσεις και όχι για μια αφηρημένη πολιτική σύσταση.
Επίσης, σημαντικό είναι ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει ήδη κρίνει υπόθεση που αφορούσε την ίδια την Kaos GL. Στην υπόθεση Kaos GL κατά Τουρκίας, το Δικαστήριο διαπίστωσε παραβίαση του άρθρου 10 της ΕΣΔΑ, κρίνοντας ότι η κατάσχεση περιοδικού της οργάνωσης με επίκληση της προστασίας της δημόσιας ηθικής δεν δικαιολογούσε την επιβολή ενός τόσο σοβαρού περιορισμού στην ελευθερία της έκφρασης. Η σημερινή κατάσταση, συνεπώς, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται σαν να ξεκινά από μηδενική βάση. Υπάρχει δηλαδή ήδη νομολογία του Δικαστηρίου και ένα σαφές θεσμικό πλαίσιο προστασίας των ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεων και των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης μάλιστα, κρούει επανειλημμένα τον κώδωνα για την κατάσταση στην Τουρκία. Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει καταδείξει εδώ και χρόνια την αυξανόμενη πίεση προς τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και οργανώσεις στην Τουρκία και έχει ζητήσει να διασφαλίζονται η ελευθερία έκφρασης και η ειρηνική συνάθροιση χωρίς αδικαιολόγητη δικαστική πίεση. Τον Μάιο που μας πέρασε, ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης , Michael O’ Flaherty, προειδοποίησε για το περιοριστικό περιβάλλον που αντιμετωπίζει η κοινωνία των πολιτών στην Τουρκία και υπογράμμισε ότι οι οργανώσεις που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ+ προσώπων, πρέπει να μπορούν να λειτουργούν χωρίς φόβο αντιποίνων.
Γι’ αυτό δεν μπορεί τώρα να υπάρξει σιωπή των ευρωπαϊκών θεσμών. Τόσο ο Γενικός Γραμματέας, όσο και ο Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, αλλά και η Επιτροπή Υπουργών και η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης, επιβάλλεται να τοποθετηθούν άμεσα και δημόσια, καταγγέλλοντας αυτά τα πογκρόμ, να ζητήσουν πλήρη ενημέρωση για τις συλλήψεις, τις έρευνες, τις κατασχέσεις και τις δικαστικές διαδικασίες και να απαιτήσουν από τις τουρκικές αρχές την πλήρη συμμόρφωση με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τη σχετική νομολογία του ΕΔΔΑ. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να εντάξει τις συγκεκριμένες εξελίξεις στην αξιολόγηση της Τουρκίας ως υποψήφιας προς ένταξη χώρας και να καταστήσει σαφές ότι η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και της κοινωνίας των πολιτών δεν αποτελεί διαπραγματεύσιμο ή επιλεκτικό κεφάλαιο της ευρωπαϊκής πορείας. Άλλωστε, η ίδια η Επιτροπή έχει ήδη χαρακτηρίσει την κατάσταση ως σοβαρή οπισθοδρόμηση και έχει επισημάνει ότι η στοχοποίηση ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων και ο περιορισμός τους, έρχονται σε αντίθεση με τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τέλος, η ελληνική κυβέρνηση, δεν μπορεί να μείνει στην απάθεια. Το Υπουργείο Εξωτερικών, οι ευρωβουλεύτριες και οι ευρωβουλευτές του δημοκρατικού τόξου, καθώς και οι εκπρόσωποι μας στα θεσμικά όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης, θα πρέπει να πάρουν δημόσια και ηχηρή θέση και στάση, καθώς η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν μπορεί να είναι επιλεκτική, ούτε να εξαρτάται από το αν οι άνθρωποι που διώκονται βρίσκονται εντός ή εκτός των εθνικών μας συνόρων.
Όταν λέμε ότι είμαστε Ευρώπη και ότι η Ευρώπη είναι ένας χώρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τότε αυτό οφείλουμε να αποδεικνύουμε στην πράξη.
Πηγές:
1. Kaos GL - LGBTİ+ derneklerinden gözaltı ve polis baskınlarına ortak tepki: LGBTİ+ olmak suç değildir!: https://kaosgl1.org/haber/lgbti-derneklerinden-gozalti-ve-polis-baskinlarina-ortak-tepki-lgbti-olmak-suc-degildir
2. Antivirus magazine - Τουρκία: Νέο κύμα καταστολής κατά ΛΟΑΤΚΙ+ οργανώσεων και ακτιβιστών: https://avmag.gr/tourkia-neo-kyma-katastolis-kata-loatki-organoseon-kai-aktiviston/
3. Turkey must restore the right to freedom of expression and assembly to LGBTI persons: https://assembly.coe.int/nw/xml/XRef/Xref-XML2HTML-en.asp
4. Türkiye: Council of Europe Commissioner calls for reforms to protect freedom of expression, peaceful assembly, and judicial independence: https://www.coe.int/el/web/commissioner/-/t%C3%BCrkiye-council-of-europe-commissioner-calls-for-reforms-to-protect-freedom-of-expression-peaceful-assembly-and-judicial-independence
5. Υπόθεση Kaos GL κατά Τουρκίαςhttps://hudoc.echr.coe.int/eng-press#{%22itemid%22:[%22003-5554597-6999894%22]}
